In het najaar van 2025 ben ik samen met Eddy naar Tunesië afgereisd om daar een ruime week het land door te trekken op zoek naar reptielen en amfibieën. Tijdens deze reis hebben wij geprobeerd om zoveel mogelijk dieren uit putten te redden.

18 oktober 2025

We vertrokken vroeg met de trein richting de luchthaven van Brussel om daar een vlucht te pakken naar Tunis, de hoofdstad van Tunesië. Na een korte business class vlucht met Tunisair kwamen we aan in een grauw Tunesië. Er was voor de eerste dag regen voorspeld, wat ons zou moeten helpen bij het vinden van onze enige twee amfibieën targets in het noorden van het land.

Na het ophalen van de huurauto en wat eten bij een tankstation onderweg, reden we verder noordwaarts richting de zoekplekken. Het werd ondertussen al donker, dus we konden direct aan de slag. Door de regenval waren er veel amfibieën actief. Bij aankomst stuitten we al direct op een Pelophylax saharicus en Sclerophrys mauritanica. Van de eerstgenoemde soort volgden er nog velen die avond. Onder een steen vond ik de eerste slang van de trip: Natrix maura. Even later ook de eerste Discoglossus pictus. Toch bleven toptargets Hyla en Pleurodeles na twee uur zoeken nog altijd uit. We besloten naar een andere locatie vlakbij te rijden om daar een poging te doen. Het habitat zag er op die locatie een stuk minder uit, maar ondanks dat spotte ik uit het niets een actieve Pleurodeles nebulosus. De regen nam ondertussen toe. Ik had het gevoel dat we voor Hyla echt nog een goede kans hadden, maar wel op de eerste locatie. We reden weer terug. Er waren nog altijd veel amfibieën actief, waaronder nu een stuk meer schijftongkikkers. Na een half uur zoeken en een enkele Tarentola mauritanica was daar dan eindelijk ons tweede en laatste target van de avond: Hyla carthaginiensis!

19 oktober 2025

Na een prima nachtje in de auto en een koffietje in het dorp reden we richting Nationaal Park Ichkeul. Vooraf was de verwachting dat dit een mooi, schoon en beschermd natuurpark zou zijn, maar dat viel best wel tegen. Het was erg vervuild en we reden zonder enig toezicht de poort door naar binnen. De laatste targets waarvoor wij in het noorden bleven waren Timon pater en een kleine kans op Daboia mauritanica, die hier weleens was waargenomen. Het was een taaie dag, waarbij we hard moesten werken voor onze targets. Op de eerste twee locaties vonden we Sclerophrys mauritanica, Tarentola mauritanica, Psammodromus algirus, Chalcides ocellatus en een rustende Hyla carthaginiensis. Op een derde locatie later op de middag vonden we erg veel slangen, waaronder Natrix maura, Macroprotodon mauritanicus en Hemorrhois hippocrepis. Plus een Discoglossus pictus. Toen de zon eindelijk doorkwam rond 4 uur 's middags vonden we toch nog twee keer Timon pater. Het lange wachten was dus niet voor niks geweest. We zijn daarna vast een stukje in zuidelijke richting gereden, voorbij Tunis. We hadden die dag geen avondprogramma.

20 oktober 2025

We begonnen de ochtend vroeg bij de ingang van Nationaal Park Boukornine. De lucht was volledig blauw, in tegenstelling tot de dagen ervoor. We vonden verschillende soorten hagedissen, waaronder doelsoort Ophisops occidentalis, Psammodromus algirus en Tarentola mauritanica. De hagedissen genoten volop van de zon. Na deze korte stop reden we vier uur verder naar het zuiden. Na een lange tijd op de Trans-African Highway (A1) te hebben gereden, kwamen we ter hoogte van Sfax eindelijk weer op kleinere wegen terecht. Hier konden we beginnen met het checken van putten. In Marokko is dit een goede manier om veel soorten te vinden en in Tunesië bleek deze methode ook al snel te werken. We vonden in de eerste put direct een Malpolon insignitus, die nog in goede conditie leek te zijn! In de put daarna zat een Chalcides ocellatus, die we verderop nog een keer aantroffen. Bij het vrijlaten van de eerste Chalcides trof Eddy twee individuen van Acanthodactylus boskianus aan. Bij aankomst in Mezzouna gingen we op zoek naar een slaapplek en wat te eten. Het eerste bleek erg lastig te zijn en we werden doorverwezen naar Sfax, wat vanaf daar anderhalf uur in de verkeerde richting zou zijn. Dit leek ons alles behalve handig, zeker met het oog op de doelsoort van die avond. We wilden een goede poging gaan doen voor Echis, wat de nummer 1 doelsoort was van Eddy. Ik had deze soort al eerder gezien in Marokko, maar wilde hem heel graag nog een keer. Na een (hele gore) pizza te hebben afgehaald reden we snel richting de zoekplek, om alvast met daglicht te kunnen oriënteren. We vonden al snel enkele algemene soorten, zoals Hemidactylus turcicus, Tarentola fascicularis en Bufotes boulengeri. Die we later nog vaker tegenkwamen. Het was een hele gave locatie met prachtig uitzicht op de stad. Het duurde niet lang voor we ook de eerste Echis leucogaster hadden. Een mooi juvenieltje! Later die avond vonden we er nog eentje. Missie geslaagd!

21 oktober 2025

De volgende dag reden we richting Nationaal Park Bouhedma, waar we twee nachten zouden verblijven. Onderweg bekeken we de putten die we tegenkwamen, zonder al te veel succes. Rondom de putten waren wel enkele Mesalina olivieri actief. In een hele grote ronde put zaten ook ontzettend veel Mesalina guttulata, net als een enkele Tropiocolotes tripolitanus. De hagedissen in de put gingen alle kanten op, dus het was nog lastig om ze allemaal weg te vangen. Uiteindelijk wel gelukt en iets verderop weer vrijgelaten. Na een tijdje kwamen we aan bij onze accommodatie voor de komende twee dagen. We deden voorbereidingen voor de avond en bezochten het ''bruisende'' dorp van El Bouaa voor wat boodschappen. Via de eigenaar van de accommodatie kregen we contact met een herpetofauna expert van Tunesië. Wij vroegen hem om hulp bij locaties voor Scincopus fasciatus, mijn nummer 1 target van de trip. Helaas was hij wat vaag en ging het contact vrij moeizaam. Het eten die avond was fantastisch, maar wel een beetje veel. Zeker met het oog op de klok, het was namelijk al een hele tijd donker. Nadat eindelijk ook onze ''gids'' klaar was met eten gingen we samen het veld in. De beste man sprak enkel Arabisch, dus communiceren ging heel erg moeizaam. We vonden die avond een paar Stenodactylus petrii en drie Cerastes cerastes. Toen ik later op de avond zelf nog een rondje wilde gaan maken, werd daar helaas een stokje voor gestoken. Ze wilden bij de accommodatie absoluut niet dat ik zelfstandig nog op pad zou gaan en ik moest dan ook direct weer terugkomen. Dit was een grote teleurstelling, aangezien mijn target Scincopus nog niet binnen was.

22 oktober 2025

We begonnen de dag erna met een lekker ontbijt. We stapten daarna de auto in om wat zijweggetje af te rijden en de aanwezige putten te checken. Dit leverde net als de dag ervoor verrassend weinig op. Soorten die wel werden aantroffen waren Bufotes boulengeri en Mesalina olivieri. Mijn schepnet was net te groot om één van de groene padden te kunnen redden en dus moesten we zelf een smaller schepnet fabriceren met het aanwezige materiaal. Dit was uiteindelijk gelukt, waardoor de pad weer op vrije voeten was. Doordat de putten heel weinig opleverden, besloten we halverwege de dag weer terug te gaan naar de accommodatie om even wat rust te pakken en ons maximaal voor te bereiden op de avond. Deze avond was namelijk van groot belang, aangezien dit in principe de laatste kans was om Scincopus fasciatus te vinden. Na wederom een heerlijk avondmaal, gingen we dit keer met z'n tweeën op pad. Wij waren heel duidelijk geweest dat we weg zouden gaan als we opnieuw gezeik kregen en dus werden we deze avond volledig met rust gelaten. Net voordat we vertrokken werden we naar buiten geroepen, omdat één van de bewoners beweerde een Scincopus te hebben gezien. Na veel stenen weghalen vonden we enkel een Tropiocolotes tripolitanus op die plek. Na nog wat betere aanwijzingen van de lokale expert die we gister spraken, vertrokken we met de auto naar de eerste locatie. We vonden hier de eerste twee exemplaren van Stenodactylus mauritanicus en Hemidactylus turcicus. Onderweg naar de tweede locatie werden we opgeschrikt door een grote groep vluchtelingen die plots naast onze auto verscheen. Hierdoor besloten we eerst terug te rijden naar de accommodatie en vanuit daar te gaan lopen. Na urenlang zoeken vonden we die avond Tropiocolotes tripolitanus, Tarentola fascicularis, Stenodactylus mauritanicus, Stenodactylus petrii en opnieuw drie keer Cerastes cerastes.

23 oktober 2025

Na wat geld afhalen en een bezoekje aan de lokale markt, reden we vandaag verder richting het zuiden. Eenmaal de snelweg verlaten, konden we opnieuw beginnen met het checken van putten. Dit keer hadden we wel succes en kwam de ene na de andere slang tevoorschijn. Het begon met een prachtige Hemorrhois algirus, waarna Psammophis schokari, Chalcides ocellatus en Tarentola deserti volgden. Hierna sloegen we af naar een weg die nog rustiger was en waar bijzonder veel goede putten stonden. Dit betaalde zich ook goed uit, te beginnen met drie wat grotere exemplaren van Hemorrhois algirus in dezelfde put. Hierna vonden we Macroprotodon cucullatus, Malpolon moilensis en nog meerdere Psammophis schokari. Het begon inmiddels donker te worden en dus besloten we het laatste deel putten over te slaan en door te rijden richting een accommodatie die ik vooraf geregeld had. Het eten daar was heerlijk en er hing een gezellige sfeer met een kampvuur ter afsluiting van de avond.

24 oktober 2025

De volgende dag besloten we na het ontbijt om een stukje terug te rijden, zodat we de gemiste putten alsnog konden bekijken. De voornaamste reden hiervoor was het missen van de diadeemslang de dag ervoor, die door andere herpers twee maal was gevonden langs deze weg. Het duurde niet lang voor we hem vonden, de eerste Spalerosophis diadema! Nadat ik deze soort net aan had gemist in Marokko, wilde ik hem deze keer wel graag zien en dat was gelukt. Daarnaast vonden we ook nog een aantal Psammophis schokari, die opnieuw erg algemeen leek te zijn.

Een soort die vandaag nog hogere prioriteit had was Uromastyx acanthinura. Nadat ik in Marokko al twee andere Uromastyx soorten had gezien, wilde ik deze ook graag aan het lijstje toevoegen. Vooral omdat deze soort in Tunesië niet zo algemeen lijkt te zijn. We reden dan ook weer terug de andere kant op, in de richting van meer onbewoond gebied. Langs de weg die perfect leek om Uromastyx te spotten, troffen we eerst een Trapelus mutabilis aan. Deze was helaas al verdwenen voor we de auto uit konden stappen en konden we gek genoeg niet meer terugvinden. Niet veel later spotte Eddy aan de andere kant van de weg de enige Uromastyx acanthinura van de trip! We waren erg blij met deze vondst en reden vol goede moed door naar de oase van Ksar Ghilane. Onderweg stapten we nog een paar keer uit om te kijken voor een mogelijke put. Hierbij trof ik de eerste Acanthodactylus uit de ''sectie scutellatus'' aan. Eenmaal de afslag genomen richting de oase, waren er bijna geen putten meer. Ik had één specifieke put vooraf vastgepind, omdat andere herpers daar een dode woestijnvaraan in hadden gevonden. Toen ik in deze put keek kon ik mijn ogen niet geloven. Er zaten twee Cerastes cerastes en een Varanus griseus oftewel woestijnvaraan in! Na het grote succes van vandaag zijn we op zoek gegaan naar een slaapplek in de oase. Dit lukte al vrij snel, waarna we een korte wandeling hebben gemaakt. Tijdens deze wandeling vond ik een Tarentola neglecta en Tropiocolotes tripolitanus onder dezelfde stronk. We genoten daarnaast van de prachtige zonsondergang. Na het eten deden we nog een korte poging voor Cerastes vipera. Deze soort bleef uit beeld, maar we vonden wel Stenodactylus petrii en Bufotes boulengeri. Ook troffen we op verschillende plaatsen sporen aan van Chalcides boulengeri, maar helaas konden we deze niet vinden. We waren gesloopt na een lange dag en besloten om terug te gaan.

25 oktober 2025

We wouden in eerste instantie de dag starten met een poging voor Scincus scincus, maar door de lage temperaturen besloten we wat langer uit te slapen. We reden de oase weer uit en stopten ergens langs de weg om nog naar onder andere Chalcides boulengeri te zoeken. Deze bleef helaas uit, maar we vonden wel meerdere Acanthodactylus scutellatus. We reden hierna nog een stukje verder zuidelijk, waarna we een kwartier later weer omkeerden om richting Douz te rijden. De zandduinen van Nationaal Park Jebil waren in de verte mooi te zien. We bleven onderweg goed opletten voor putten. Deze waren schaars, maar de putten die er waren leverden wel leuke dingen op. Als eerst een tweetal Cerastes cerastes naast elkaar. Even later toch nog een Chalcides boulengeri en helaas een dode Scincus scincus in dezelfde put. Eenmaal Douz gepaseerd zochten we naar potentieel habitat voor Scincopus, om deze toch nog een laatste kans te geven. We kwamen hierbij een paar Acanthodactylus boskianus tegen. Echter was het besef dat de kans op Scincopus minimaal zou zijn, zeker met de inzet die we bij Bouhedma hadden getoond. Wellicht dat het voor deze soort al iets te laat in het jaar was. We hadden geen zin om weer een hele avond door het zand te struinen zonder resultaat. Hierom besloten we toch voor iets anders te gaan deze avond. Ik had vooraf aan deze trip contact gehad met een lokale gids die vertelde dat er ten noorden van Kébili potentieel habitat zou zijn voor Daboia mauritanica. Dit was een soort die wij beiden nog heel erg graag wilden zien en dus was de keuze snel gemaakt. We moesten nog wel een stukje rijden, dus na wat boodschappen te hebben gehaald zijn we direct die kant op gegaan. We passeerden het opgedroogde zoutmeer van Chott el-Jérid, terwijl de zon al bijna onder ging. Eenmaal ter plaatse genoten we van de prachtige zonsondergang. Het was even zoeken naar een geschikte overnachtingsplek. We parkeerden de auto naast een zendmast, maar hier bleven we niet onopgemerkt. Twee mannen kwamen naar ons toe om te zeggen dat we hier niet mochten blijven staan. Toen we lieten zien aan ze waarvoor we hier waren, pakte de ene man direct zijn telefoon erbij om trots al zijn slangenfilmpjes van Facebook aan ons te tonen. Hier zat ook een filmpje bij waarin hij een volwassen Daboia ving. Hij beweerde dat het op deze locatie was. Na een ''goed'' gesprek in half Frans half Arabisch met behulp van Translate en alle filmpjes te hebben gezien, bleek het toch geen probleem te zijn en konden we onze missie vervolgen. Het was inmiddels al donker geworden en dus gingen we snel de vallei in op zoek naar toptarget Daboia. We hebben uren in en langs opgedroogde beekjes gezocht, maar helaas zonder enig spoor van Daboia. We vonden wel veel Tarentola fascicularis en enkele olifantspitsmuizen.

26 oktober 2025

De volgende dag begonnen we weer vroeg in de putten. We vonden al vrij snel een Psammophis schokari, waarna later nog eentje volgde plus een Chalcides ocellatus. We reden ondertussen verder in noordelijke richting en passeerden het levendige El Guettar en de stad Gafsa. Enkele kilometers voor de grens met Algerije vonden we een Tarentola in een put. We deden bij het grensdorpje navraag of het mogelijk zou zijn om het land kort in te gaan, maar helaas was dit geen optie. We keerden om en reden verder noordwaarts. De natuur daar was prachtig. We checkten voorzichtig enkele putten, waarbij ik naast één van de putten een Acanthodactylus bedriagai vond. Een soort waarover weinig bekend is in Tunesië. Later ook nog een Ophisops occidentalis. We probeerden de weg te volgen richting Haydrah, maar deze zou op een gegeven moment vrij slecht worden, waarvoor op de borden werd gewaarschuwd. Op de plek waar we besloten om te keren, vond ik nog een Tarentola in een put. Het is onduidelijk of in deze regio Tarentola mauritanica zit, fascicularis of een nog onbeschreven soort. Het is een weinig bezochte regio, precies in de overgangszone van half woestijn naar Mediterraans klimaat. Toen we eindelijk weer terug waren op de hoofdweg, reden we via Thala richting El Kef. Het was een flinke rit en bij aankomst was het dan ook al donker. We probeerden met hulp van de lokale bevolking een hotel te regelen, maar de meeste zaten gek genoeg al helemaal vol. Uiteindelijk konden we wel ergens terecht. Het was een armoedig hotel, maar we hadden ten minste een slaapplek. Er was een probleem met de watervoorziening in de stad, waardoor douchen niet mogelijk was. Na een heerlijke pizza dronken we nog een koffie bij een lokaal café. Ik besefte op dat moment dat ik in een verslag had gelezen over het voorkomen van Trogonophis vlakbij El Kef. We deden binnen in het café navraag naar de locatie. Een vriendelijke man wist ons op basis van enkele foto's te vertellen waar dit ongeveer zou moeten zijn. Ik heb die avond tot laat research gedaan. De volgende dag moest blijken of de door mij gevonden locatie ook echt de juiste was.

27 oktober 2025

We hadden vroeg ontbijt bij het café aan de overkant van ons hotel. We reden hierna richting de locatie. Het was koud en er hing een dikke laag mist, die langzaam weg trok. Eenmaal ter plaatse bleek het precies de locatie te zijn uit het verslag. Alle research van gisteravond was dus niet voor niks! Onder vrijwel de eerste steen zat direct een Chalcides ocellatus. Waarna even later meerdere volgden. Net als Bufotes boulengeri. Het was een bijzonder habitat dat bestond uit akkervelden met langs de randen een hele boel stenen. De grond eronder was goed vergraafbaar. Na niet al te lang riep Eddy mij, hij had de eerste Trogonophis wiegmanni gevonden! Het was een prachtig gekleurd exemplaar. Na dit succes reden we een klein stukje verder om nog te kijken voor Psammodromus blanci. Deze lukte helaas niet, maar we vonden wel een jonge Malpolon insignitus en nog een tweede Trogonophis. We probeerden het nog op een andere locatie, maar hier troffen we alleen Ophisops occidentalis aan. Dit was de laatste stop voor we in een kleine 3 uur terug reden naar de luchthaven van Tunis, om daar de huurauto weer af te geven. We bezochten die avond nog de binnenstad van Tunis, waaronder een moskee en de medina. We konden terugkijken op een zeer geslaagde trip.